حسادت در کودکان / علل، نشانه‌ها و راهکارها

حسادت یکی از شایع‌ترین و پررنگ‌ترین واکنش‌هایی است که در میان کودکان و نوجوانان مشاهده می‌شود. این احساس معمولاً زمانی شکل می‌گیرد که کودک با رقابت منفی، مقایسه‌های نامناسب، هم‌چشمی یا تبعیض مواجه شود. وقتی کودک ببیند احساسات و نیازهای او در نظر والدین مهم نیست، تلاش می‌کند با رفتارهای خاص، به هر شکل ممکن، توجه والدین را جلب کند.

حسادت در کودکان نه تنها باعث ایجاد عصبانیت، ناراحتی و احساس خودکم‌بینی می‌شود، بلکه در بلندمدت می‌تواند منجر به کاهش ارتباط کودک با محیط اجتماعی، کناره‌گیری از جمع و تنها ماندن او شود. این احساس اغلب با ترس درونی و خشم همراه است، زیرا کودک حس می‌کند که مظلوم واقع شده و هیچ حمایتی دریافت نمی‌کند. به همین دلیل ممکن است درصدد انتقام یا رقابت شدید برآید.

از نظر روانشناسان، حسادت در کودکان معمولاً از حدود یک سال و نیمگی آغاز می‌شود و در سن ۲ تا ۴ سالگی به اوج خود می‌رسد. به‌ویژه در خانواده‌هایی که فرزند جدیدی متولد می‌شود، این حسادت ممکن است با شب‌ادراری، اضطراب، افسردگی، خشم و بازگشت به رفتارهای دوران کودکی همراه باشد.

راهکارهای کاهش حسادت در کودکان

برای کاهش حسادت کودک، والدین باید از فشار، اجبار یا تنبیه پرهیز کنند؛ زیرا این روش‌ها می‌توانند حسادت و خشم کودک را تشدید کنند. بهتر است به جای آن از روش‌های محبت‌آمیز و گفتگو محور استفاده شود.

• با کودک صحبت کنید و او را از این بابت مطمئن کنید که دوستش دارید و برای شما مهم است.

• درباره فرزند تازه به دنیا آمده، به کودک توضیح دهید که او کوچک و ناتوان است و نیاز به مراقبت بیشتری دارد.

• از مقایسه کردن کودک با دیگران پرهیز کنید و عدالت را در توجه و محبت رعایت کنید.

• کودک حسود را در تنهایی در آغوش بگیرید و به او محبت کنید تا احساس کند مورد توجه است.

• به کودک اطمینان دهید که از بودن او لذت می‌برید و زمینه اعتماد او را تقویت کنید.

• در صورت تمایل کودک، مسئولیت‌های کوچک مربوط به کودک دیگر را به او بسپارید؛ مانند نگهداری یا آرام کردن فرزند کوچک‌تر.

• کودک را تشویق کنید و به او یادآوری کنید که قوی و شجاع است و می‌تواند کارهای خود را انجام دهد.

• اجازه دهید کودک احساسات خود را بیان کند، حتی اگر از محبت به کودک دیگر ناراحت است. این روش باعث تخلیه روانی و کاهش عقده‌ها می‌شود.

• نقاط مثبت و توانمندی‌های کودک را شناسایی کرده و به او تحسین و توجه نشان دهید.

• از بازی‌درمانی، نقاشی و داستان‌سرایی برای بیان احساسات کودک استفاده کنید تا مهارت‌های هیجانی او تقویت شود.

• اعتماد به نفس کودک را با تشویق، حمایت و دادن مسئولیت‌های مناسب افزایش دهید.

مرکز مشاوره دکتر مریم عبداللهی:

021-28424894