تولد نوزاد می تواند شروع احساسات قوی باشد، از هیجان و شادی گرفته تا ترس و اضطراب. همچنین می تواند منجر به چیزی شود که انتظارش را ندارید – افسردگی. بیشتر مادران جدید بعد از زایمان “اندوه پس از زایمان” را تجربه می کنند که معمولا شامل نوسانات خلقی، گریه، اضطراب و مشکل در خواب است. اندوه پس از زایمان به طور معمول طی دو یا سه روز اول پس از زایمان شروع می شوند و ممکن است تا دو هفته سلامت روان خانواده را تحت تاثیر قرار دهد. اما برخی از مادران جدید حالت افسردگی شدید و طولانی تری دارند که تحت عنوان افسردگی بعد از زایمان شناخته می شود. یک اختلال خلقی شدید به نام روان پریشی پس از زایمان نیز ممکن است بعد از زایمان ایجاد شود که البته این مورد به ندرت اتفاق می افتد.
علائم افسردگی بعد از زایمان
علائم و نشانه های افسردگی پس از زایمان متفاوت است و می تواند از خفیف تا شدید باشد.
علائم اندوه پس از زایمان
اندوه پس از زایمان که تنها چند روز تا یک تا دو هفته از تولد کودک ادامه می یابد ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- نوسانات خلقی
- اضطراب
- غمگینی
- تحریک پذیری
- احساس غرق شدن
- گریه
- مشکلات اشتها
- مشکل داشتن در خواب
علائم افسردگی پس از زایمان
افسردگی پس از زایمان ممکن است در ابتدا با اندوه پس از زایمان اشتباه گرفته شود، اما علائم و نشانه ها شدیدتر و طولانی تر است و ممکن است در توانایی شما برای مراقبت از کودک و انجام سایر کارهای روزانه تان اختلال ایجاد کند. علائم معمولا در چند هفته اول پس از زایمان بروز می کند، اما ممکن است زودتر -در دوران بارداری- یا تا یک سال پس از تولد شروع شود.
علائم و نشانه های افسردگی پس از زایمان می تواند شامل موارد زیر باشد که ممکن است ماهها یا بیشتر طول بکشند:
- خلق و خوی افسرده یا نوسانات شدید خلقی
- گریه بیش از حد
- مشکل ارتباط با کودک
- دوری کردن از خانواده و دوستان
- از دست دادن اشتها یا خوردن بیش از حد معمول
- بی خوابی یا خوابیدن بیش از حد
- خستگی زیاد یا از بین رفتن انرژی
- کاهش علاقه و لذت به فعالیتهایی که قبلا از آنها لذت می برده اید
- تحریک پذیری شدید و عصبانیت
- ترس از اینکه مادر خوبی نباشید
- ناامیدی
- احساس بی ارزشی، شرم، گناه یا عدم کفایت
- کاهش توانایی در تفکر، تمرکز یا تصمیم گیری
- بی قراری
- اضطراب شدید و هراس
- فکر آسیب زدن به خود یا کودک
- فکر کردن مدام به مرگ یا خودکشی
روان پریشی پس از زایمان
روان پریشی پس از زایمان یک بیماری نادر است که به طور معمول در هفته اول پس از زایمان ایجاد می شود و علائم و نشانه های آن بسیار شدید است. علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- سردرگمی و بی نظمی
- افکار وسواسی در مورد کودک
- توهم و هذیان
- اختلالات خواب
- انرژی و اضطراب بیش از حد
- پارانویا
- تلاش برای آسیب رساندن به خود یا کودک
روان پریشی پس از زایمان ممکن است به افکار یا رفتارهای تهدیدآمیز منجر شود و نیاز به درمان فوری دارد.
افسردگی پس از زایمان در پدران
پدران نیز می توانند افسردگی پس از زایمان را تجربه کنند. ممکن است همچون مادران آنها نیز احساس ناراحتی یا خستگی کنند، دچار اضطراب شوند یا در الگوهای معمول خوردن و خوابشان تغییر ایجاد شود.
پدرانی که خیلی جوان هستند و سابقه افسردگی دارند یا از نظر مالی ضعیف هستند، بیشتر در معرض افسردگی پس از زایمان قرار دارند. افسردگی در پدران نیز می تواند تاثیرات منفی بر روابط آنها با شریک زندگی و فرزندشان داشته باشد.
اگر به تازگی پدر شده اید و در دوران بارداری همسرتان یا در اولین سال پس از تولد فرزندتان علائم افسردگی یا اضطراب را تجربه کرده اید، حتما با یک روانشناس صحبت کنید. درمان های مشابه و حمایت هایی که برای مادران مبتلا به افسردگی پس از زایمان انجام می شود، در درمان افسردگی پس از زایمان در پدران نیز می تواند مفید باشد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید
اگر بعد از تولد کودک احساس افسردگی کردید، ممکن است آن را نپذیرید. اگر علائم اندوه بعد از زایمان یا افسردگی پس از زایمان را تجربه کردید، با پزشک خود تماس بگیرید و قرار ملاقات تعیین کنید. اگر علائمی دارید که نشان می دهد ممکن است دچار روان پریشی پس از زایمان شده اید، سریعا به روانپزشک مراجعه کنید.
اگر هر یک از ویژگی های زیر را در خود دیدید، در اسرع وقت با پزشک خود تماس بگیرید:
- علایم بعد از دو هفته محو نشوند
- حالتان بدتر مشده است
- مراقبت از کودک برایتان سخت شده است
- انجام کارهای روزمره دشوار است
- فکر آسیب زدن به خود یا کودک را دارید
در صورتی که هر لحظه فکر آسیب به خود یا کودک خود را دارید ، برای مراقبت از کودک، فورا از شریک زندگی خود یا عزیزان تان کمک بگیرید. همچنین می توانید با اورژانس اجتماعی تماس بگیرید.
افراد مبتلا به افسردگی ممکن است از نشانه های افسردگی اطلاع نداشته باشند و یا نپذیرند که دچار افسردگی شده اند. اگر گمان می کنید که یکی از اطرافیانتان دچار افسردگی پس از زایمان است، به او کمک کنید. صبر نکنید و او را متقاعد کنید که با شما نزد روانشناس بیاید.
علت افسردگی بعد از زایمان
هیچ دلیل واحدی برای افسردگی پس از زایمان وجود ندارد، اما مسائل جسمی و عاطفی ممکن است نقش داشته باشند.
تغییرات فیزیکی: بعد از زایمان، افت شدید هورمون ها (استروژن و پروژسترون) در بدن فرد ممکن است به افسردگی پس از زایمان کمک کند. هورمونهای دیگری که توسط غده تیروئید تولید می شود نیز به شدت کاهش یابد که می تواند احساس خستگی، کندی و افسردگی را در فرد ایجاد کند.
موضوعات عاطفی: هنگامی که خواب خوب و کافی نداشته باشید، ممکن است در مقابله با مشکلات جزئی نیز به مشکل بر می خورید. ممکن است نگران مراقبت از کودک خود باشید، احساس جذابیت کمتری داشته باشید، با احساس هویت خود مبارزه کنید و یا احساس کنید که کنترل زندگی خود را از دست داده اید. هر یک از این موارد می تواند به افسردگی پس از زایمان کمک کند.
عوامل خطر ابتلا به افسردگی پس از زایمان
هر مادری می تواند افسردگی پس از زایمان را تجربه کند و این اتفاق ممکن است بعد از تولد هر کودکی و نه فقط اولین کودک رخ دهد. با این وجود اگر عوامل زیر خطر ابتلا به افسردگی را افزایش می دهد:
- سابقه افسردگی دارید ، چه در دوران بارداری و چه در زمان های دیگر
- اختلال دوقطبی دارید
- بعد از بارداری قبلی، افسردگی پس از زایمان داشتید
- سابقه افسردگی یا اختلالات خلقی دیگر در اعضای خانواده دارید
- در طول سال گذشته حوادث استرس زا را تجربه کرده اید، مانند عوارض بارداری، بیماری یا از دست دادن شغل
- کودکتان دارای مشکلات سلامتی یا سایر نیازهای ویژه است
- دوقلو، سه قلو یا چند قلو دارید
- در شیردهی مشکل دارید
- در رابطه با همسرتان یا شخص مهم دیگری مشکلی دارید
- سیستم حمایتی ضعیفی دارید
- مشکلات مالی دارید
- بارداری تان بدون برنامه ریزی یا ناخواسته بود
عوارض افسردگی بعد از زایمان
افسردگی پس از زایمان می تواند در رابطه مادر و فرزند اختلال ایجاد کند و باعث مشکلات خانوادگی شود.
- این بیماری ممکن است ماهها یا بیشتر طول بکشد و گاهی اوقات به یک اختلال افسردگی مزمن تبدیل می شود. حتی در صورت درمان افسردگی پس از زایمان، خطر ابتلای زنان به انواع افسردگی را افزایش می دهد.
- برای پدران افسردگی می تواند تأثیر موجی داشته باشد و باعث ایجاد فشار عاطفی برای همه افراد نزدیک به نوزاد شود. زمانی که مادر افسرده است، ممکن است خطر افسردگی در پدر کودک نیز افزایش یابد.
- کودکانی که مادری افسرده دارند، بیشتر دچار مشکلات عاطفی و رفتاری، گریه بیش از حد و دیر حرف زدن هستند.
جلوگیری از افسردگی پس از زایمان
اگر سابقه افسردگی دارید -خصوصا افسردگی پس از زایمان- در صورتی که قصد بارداری دارید یا به محض اینکه متوجه بارداری شدید، حتما با پزشک خود درمیان بگذارید.
در دوران بارداری، پزشک می تواند شما را از نظر علائم افسردگی کنترل کند. ممکن است در طول بارداری و بعد از زایمان پرسشنامه غربالگری افسردگی را تکمیل کنید. گاهی اوقات افسردگی خفیف با گروه های حمایت، مشاوره یا سایر روش های درمانی قابل کنترل است. در موارد دیگر، ممکن است داروهای ضد افسردگی -حتی در دوران بارداری- نیز توصیه شود.
بعد از به دنیا آمدن کودک، پزشک ممکن است برای بررسی علائم افسردگی پس از زایمان، معاینه زودرس پس از زایمان را انجام دهد. افسردگی هرچه زودتر تشخیص داده شود، درمان اولیه زودتر آغاز می شود.
اگر سابقه افسردگی پس از زایمان دارید، روانپزشک یا مشاوره خانواده ممکن است بلافاصله پس از زایمان، درمان ضد افسردگی یا روان درمانی را توصیه کند.
افسردگی بعد از زایمان یک نقص یا ضعف شخصیت نیست. بعضی اوقات به سادگی زایمان کردن است. اگر دچار افسردگی بعد از زایمان هستید، درمان سریع می تواند به شما در مدیریت علائم کمک کند. گروه مشاوره مریم عبداللهی با مشاوره های حضوری، آنلاین و تلفنی نقش موثری در درمان افسردگی دارند.
021-28424894