آیا تابهحال به این فکر کردهاید که نشانههای روان رنجوری در زندگی شما چیست؟ شاید در برخورد روزانه خود با افراد چه در خانه و چه در خارج از خانه و محیط کار متوجه بروز رفتارهایی از خود شده باشید که دلیلی بر وجود این اختلال در شما است.
به عبارتی، هر پاسخ منفی شما در مواجه شدن با ناملایمات زندگی روزمره میتواند یک بعد از شخصیت روان رنجورانه شما را نشان دهد. بنابراین، اگر اکثر مواقع از جانب افرادی که به نحوی با آنها در ارتباط هستید، عصبی خطاب میشوید، بهتر است به دنبال راههای مقابله با روان رنجوری باشید.
ما در این مطلب به سوالات شما درباره اینکه روان رنجوری چیست و چگونه میتوان با این اختلال مقابله کرد، پاسخ میدهیم. پس تا انتها با ما همراه باشید.
روان رنجوری چیست؟
روانرنجوری یک بعد شخصیتی مرتبط با بیثباتی عاطفی است. یک فرد روان رنجور نگرانیهای زیادی درباره اتفاقاتی که هنوز نیفتاده یا سایر مسائل زندگی خود دارد و با انتقاد از خود، دائم مضطرب است. برای اولین بار در سال ۱۹۴۷ به افرادی که همزمان به اضطراب، افسردگی و اختلالات مربوط به آن مبتلا بودند، برچسب روان رنجوری زده شد.
بهطور کلی ویژگیهای افراد روان رنجور در موارد زیر خلاصه میشود:
- بروز احساسات منفی
- بیثباتی عاطفی
- اضطراب
- تحریکپذیری و خشم
- انتقاد بیش از حد از خود
- خجالتی
- غمگین و افسرده
- استرس
- نوسانات خلقی شدید
- نداشتن انعطافپذیری
- نگرانی مزمن درباره چیزهای مختلف
- تمایل به تفسیر سخن دیگران به عنوان تهدید
- بدبینی
- بزرگانگاری مشکلات کوچک و غرق شدن در آنها
- حسادت شدید
- ناامیدی
- احساس گناه
- عزت نفس پایین
با این تفاسیر، اگر چه روان رنجوری یک بعد شخصیتی عادی است ولی در صورت شدت علائم بالا آسیبپذیری بیشتر افراد را در برابر بیماریهای روانی بیشتر میکند.
چرا یک فرد روان رنجور میشود؟
این اختلال نیز مانند تمام اختلالات روانی دیگر ریشه در کودکی افراد دارد. یعنی زمانی که پدر و مادر نیازهای اساسی کودک را در سالهای اول زندگی او رفع نکنند، نشانههای روانرنجوری با شدت بیشتری در آینده فرد بروز پیدا میکند.
حوادث طبیعی و غیرطبیعی، ترس، سواستفاده، تجاوز، کتک خوردن و نداشتن امنیت روانی، در بزرگسالی به شکل شخصیت روانرنجورانه در فرد پدیدار میشوند.
روان رنجوری چگونه بر رفتار تاثیر میگذارد؟
این اختلال بر رفتار افراد تاثیرات مثبت و منفی زیادی دارد. ویژگیهای مثبتی که سازنده هستند و روی تعالی شخصیت فرد تاثیر زیادی میگذارند و ویژگیهای منفی که آثار مخربی روی روابط او با دیگران دارند.
ویژگیهای مثبت روان رنجوری
به ویژگیهای مثبت و سازندهای که افراد روان رنجور را از سایرین جدا میکند، توجه کنید:
احساس پشیمانی
رایجترین احساسی که افراد روان رنجور در طول زندگی خود تجربه میکنند، پشیمانی است. چنین احساسی به بسیاری از افراد کمک میکند تا از اشتباهات خود درس بگیرند و رفتار خود را در آینده تغییر دهند. افرادی که این ویژگی را دارند، رفتارشان در تضاد با کسانی است که نسبت به کارهای خود احساس پشیمانی ندارند.
خلاقیت
تفکر زیاد در رابطه با مسائل کاری و دغدغههایی که افراد روان رنجور دارند، از آنها شخصیتهای خلاقی میسازد. زمانی که این ویژگی با خصلت کمالگرایی ترکیب میشود، یک فرد وظیفه شناس خلاق را در جامعه داریم.
تفکر انتقادی
توانایی تجزیهوتحلیل وقایع برای یک نتیجهگیری عالی از ویژگیهای افراد روان رنجور است. این ویژگی برای کارفرمایی که به دنبال یک نیروی کار فوقالعاده میگردد، خیلی جذاب است. دقت بالا، اولویتبندی مسائل و تصمیمگیری درست، از افراد روان رنجور یک نیروی کار خوب میسازد.
همدلی و درک بالا
همانطور که گفتیم، به دلیل مشکلات ریشهای که علائم روان رنجوری را در افراد تقویت میکند، آنها احساسات عاطفی عمیقی دارند. تجربه افراد روان رنجور در مدیریت احساسات منفی از آنها افرادی همدل و با درک بالا ساخته است که میتوانند رابطه عمیقی با دیگران برقرار کنند.
ویژگیهای منفی روان رنجوری
در درجات بالای روانرنجوری اثرات منفی زیادی قابل مشاهده است. اگر احساسات منفی روانرنجوری از کنترل خارج شود، اختلالات روانی مانند اضطراب و افسردگی را به همراه دارد.
عصبانیت شدید و خشم
افراد روانرنجور در موقعیتهای استرسزا به شیوهای منفی واکنش نشان میدهند و نسبت به افراد دیگر عصبیتر و پرخاشگرتر میشوند. عصبانیت بیش از حد میتواند در زندگی روزمره بهخصوص در محیط کار، تاثیرات منفی زیادی داشته باشد.
در حالی که این افراد در کار خود فوقالعاده عمل میکنند ولی نگرانی درباره عملکردشان، انتقاد از خود و عصبانیت شدید از مسائل هر چند کوچک، با بازخورد منفی از سوی کارفرما همراه است. البته که تاثیرات این بازخوردهای منفی روی فرد روانرنجور، ویرانکننده است.
کاهش رضایت از زندگی
ناامیدی و نداشتن رضایت از زندگی جنبههای منفی روان رنجوری است. یک فرد روانرنجور با انتقاد دائم از خود و ناراضی بودن از نحوه عملکردش امید و انگیزه لازم برای ادامه زندگی و کار را از دست میدهد. بنابراین روانرنجوری شخص علاوه بر آسیب بر اطرافیان، تاثیرات مخربی روی شخصیت خود او دارد.
غیر اجتماعی بودن
یک ویژگی مهم افراد روانرنجور افسردگی است. بنابراین دور از انتظار نیست که این افراد تمایلی به برقراری تعاملات اجتماعی نداشته باشند. البته ضعف در شکلدهی روابط و خصلت درونگرایی نیز عامل تشدیدکنندهای برای این اتفاق است.
سه تیپ شخصیتی روان رنجورانه
بنابر تمام مواردی که در این مقاله خواندید، افراد روانرنجور سه تیپ شخصیتی دارند:
برتری طلب
شخصیت خشن، سلطه جو و قدرت طلب.
انزوا طلب
شخصیت افسرده و درونگرا که تمایلی به برخورد با دیگران ندارد و از هر نوع درگیری دوری میکند.
مهرطلب
شخصیتی که نیاز به تایید و محبت دیگران دارد و در اکثر مواقع پاسخگوی نیاز دیگران است.
اگر به مشکلات ریشهای فرد روانرنجور که از کودکی باعث شکلگیری شخصیت روانرنجورانه او شدند برگردید، بیشتر به معنی این سه شخصیت پی خواهید برد.
همچنین بخوانید: تعریف خودآگاهی و چطور میتوانیم از خودمان شناخت بیشتری داشته باشیم
روشهای مقابله با روان رنجوری
روانرنجوری یک ویژگی شخصیتی است. با آنکه ابعاد شخصیت یک فرد در طول عمر ثابت میماند ولی امید به بهبود روان رنجور بودن همچنان بالا است.
شاید این افراد تصور کنند که در دام الگوهای غلط زندگی خود گرفتار شدند ولی طبق تحقیقات روانپزشکان، علائم روانرنجوری در طول زندگی بهطور طبیعی کاهش مییابند. چراکه روانرنجوری بیشتر به رفتار ارتباط دارد تا شخصیت. راههای مقابله با چنین مشکل روانی را در ادامه بیان میکنیم:
تمرین ذهن آگاهی
ذهن آگاهی تعداد دفعات بروز پیامدهای منفی را کاهش میدهد و توانایی فرد برای دور کردن افکار منفی را افزایش میدهد. اما در موقعیتهای استرسزا کافی است یک قدم به عقب بردارید و به اینکه چه چیزی باعث ایجاد احساسات منفی در زمان وقوع اتفاقات میشود، فکر کنید.
تمرین تنفس عمیق
در شرایطی که احساسات و رفتارهای روانرنجور بر فرد غالب میشود، برای آرام شدن به چند نفس عمیق نیاز است. نفس عمیق با ایجاد فاصله از شرایط پرتنش باعث میشود تا افراد درک کنند که واکنش آنها برای آن موقعیت نامناسب بوده است.
ورزش
فعالیت بدنی از بهترین راههای مقابله با غلبه ویژگیهای روانرنجورانه بر فرد مستعد است. طبق گفته محققان ورزش میتواند تمام احساسات منفی را که ممکن است فرد در طول زندگی با آنها مواجه شود، از او دور کند.
کار با درمانگر
در شرایط حاد، به فردی که ویژگیهای روان رنجوری بر او غلبه کرده است، پیشنهاد میکنیم حتما به یک درمانگر مراجعه کند. حل چالشهای پیش روی این افراد گاهی تنها با کمک گرفتن از یک درمانگر خوب امکانپذیر است.
سخن نهایی
با اینکه روان رنجوری ارتباط زیادی با سایر اختلالات روانی که در بالا گفتیم دارد، ولی این ویژگی شخصیتی یک بخش از شخصیت افراد بوده و نمیتوان گفت مطلقا چیز بدی است. از نظر ما تیپهای شخصیتی روان رنجورانه افرادی باهوشتر، شوخ طبعتر، واقع بینتر، خودآگاهتر و وظیفهشناس و خلاق هستند که کمتر ریسک میکنند و در تامین نیازهای دیگران ثابتقدم هستند.
ما در این مقاله به بیان ویژگیهای افراد روان رنجور پرداختیم و با ذکر چند راهکار برای مقابله با این اختلال، مسیر بهبودی آنها را هموار کردیم.
همانطور که گفتیم روان رنجوری چیز بدی نیست ولی اگر این اختلال باعث بروز اتفاقات ناخوشایند میان شما و شریک زندگی یا فرزندانتان شد، بهتر است برای بهبود خود تلاش کنید. تیم مشاوران نیک همراه در این مسیر همراه شما خواهند بود.
آیا شما هم تجربیاتی در زمینه روان رنجوری دارید؟ با ما به اشتراک بگذارید. گروه مشاوره دکتر مریم عبداللهی با مشاوره های حضوری، آنلاین و تلفنی نقش مهمی در بهبود شرایط شما بر عهده دارد.
021-28424894
